Relatiebeding checken — geldig en hoe eronderuit?

Vormvoorschriften (art. 7:653 BW)

Een relatiebeding is een variant van het concurrentiebeding (art. 7:653 BW) en moet aan strikte vormeisen voldoen: schriftelijk overeengekomen mét een meerderjarige werknemer, in een contract voor onbepaalde tijd (bij tijdelijke contracten: alleen bij zwaarwegend bedrijfsbelang met schriftelijke motivering). Ontbreekt de schriftelijke motivering bij tijdelijk contract, dan is het beding nietig.

Wanneer is het beding nietig of vernietigbaar?

Nietig: bij tijdelijk contract zonder schriftelijke motivering, bij een minderjarige, of niet schriftelijk overeengekomen. Vernietigbaar: bij ernstig verwijtbaar ontslag door werkgever (art. 7:653 lid 4 BW) — het beding vervalt automatisch. Verder kan de rechter het beding matigen (verkorten, geografisch beperken, aantal relaties beperken) als het in verhouding tot het te beschermen belang onbillijk is (art. 7:653 lid 3 BW).

• Nietig: geen schriftelijke motivering bij tijdelijk contract.
• Nietig: alleen mondelinge afspraak of via CAO zonder individuele opname.
• Vervallen: ernstig verwijtbaar ontslag door werkgever.
• Matigbaar: door rechter, bij onevenredige beperking.

Wat is een 'redelijke' scope?

Rechtspraak toont: 1 jaar looptijd is standaard, 2 jaar het maximum acceptabel voor senior functies. Geografisch: alleen het werkgebied waarin je écht actief was. 'Alle klanten van werkgever' is bijna altijd te breed — een lijst van 20–50 concrete relaties is realistischer. Boete: proportioneel, meestal 3–6 maandsalarissen. Alles daarboven wordt geregeld gematigd.

Hoe kom je eronderuit?

Vier routes: (1) beding is nietig door vormfout — melden en negeren; (2) beding vervalt door ernstig verwijtbaar ontslag werkgever; (3) onderhandelen bij VSO — bijna altijd wordt het beding afgekocht of geschrapt; (4) rechter vragen te matigen op basis van belangenafweging (art. 7:653 lid 3). Praktijkregel: bij een VSO is het beding het eerste dat je op tafel legt — werkgever bergt het meestal grif in ruil voor een schone deal.

Checklist: waar let je op?

• Is het beding schriftelijk overeengekomen?
• Bij tijdelijk contract: staat er schriftelijke motivering met zwaarwegend bedrijfsbelang bij?
• Wie is 'relatie' — een gesloten lijst of een open categorie?
• Voor hoe lang na uitdiensttreding — 1 jaar redelijk, 2 jaar het maximum?
• Geldt het geografisch beperkt of wereldwijd (bij wereldwijd: rechter matigt vaak)?
• Boetebeding: hoogte proportioneel of extreem?
• Is er een vergoeding voor de duur van het beding (art. 7:653 lid 5 BW mogelijk)?
• Wat is het te beschermen belang — bedrijfsgeheimen of gewoon klantbehoud?

Rode vlaggen

• Tijdelijk contract met relatiebeding zónder schriftelijke motivering — nietig.
• Boete € 5.000 per dag of per overtreding, cumulatief.
• Definitie 'relatie' = 'iedereen met wie werkgever zaken deed in de afgelopen 5 jaar'.
• Beding blijft ook gelden na ernstig verwijtbaar ontslag door werkgever.
• Looptijd langer dan 2 jaar zonder duidelijke onderbouwing.
• Wereldwijd bereik terwijl werkgever alleen in NL actief is.

Vragen die je kunt stellen

• • Kunt u schriftelijk toelichten waarom dit beding voor deze functie noodzakelijk is?
• • Kunt u een concrete lijst van relaties overleggen — of geldt 'alle'?
• • Bent u bereid het beding te schrappen of te beperken bij einde dienstverband?
• • Krijg ik een vergoeding voor de periode dat het beding mij beperkt?

Veelgestelde vragen

Bronnen

Deze gids verwijst waar mogelijk naar de originele wet, rijksoverheid, toezichthouders en rechtspraak. Controleer altijd de meest recente versie op de bronwebsite.

• WetArt. 7:653 BW — concurrentie- en relatiebeding
• WetArt. 6:94 BW — matiging boete
• RechtspraakRechtspraak.nl — relatiebeding matiging
• RijksoverheidRijksoverheid — concurrentiebeding